Co może być dowodem w sprawie rozwodowej? (cz. I) Czy nagrana rozmowa może być dowodem w sprawie?
Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka.
25 lipca 2019
Co może być dowodem w sprawie rozwodowej? (cz. II) Czy kochanek/kochanka może być świadkiem?
10 września 2019Winston Churchill powiedział kiedyś, że można oszukiwać wszystkich przez krótki czas, albo nielicznych przez długi czas, ale nie da się oszukiwać wszystkich przez dłuższy czas. Wypowiedź ta miała kontekst polityczny, jednak doskonale pasuje do tematu ukrywania nielojalności w związku...
Postępowanie w sprawie o rozwód toczy się w oparciu o zebrany przez strony materiał dowodowy. Ponieważ wiele spraw dotyczy walki kto ponosi winę za rozpad małżeństwa, istotne jest zebranie silnych dowodów. Z uwagi na fakt, że niewierność małżonków jest nagminnym motywem rozstań, często spotykam się z pytaniem: „co może być dowodem w sprawie o rozwód?”.
Otwarty katalog środków dowodowych
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla sprawy. Z całą pewnością, istotnym faktem w sprawie rozwodowej z orzeczeniem o winie, będzie kwestia wierności małżonków.
Podstawowym katalogiem dowodów, jakimi mogą posłużyć się strony w sprawie rozwodowej są dokumenty urzędowe i prywatne, zeznania świadków i stron, opinie biegłych oraz pozostałe dowody, tj. zapis obrazu – zdjęcia, zapis dźwięku – nagrania oraz zapis obrazu i dźwięku – filmy. Katalog środków dowodowych nie jest jednocześnie katalogiem zamkniętym.
Po przeprowadzeniu postępowania rozwodowego sąd ocenia zawsze wiarygodność i moc dowodów. Robi to według własnego przekonania.
Nagrania rozmów bez wiedzy i zgody – legalne czy nie?
Gdy jeden z małżonków dopuszcza się zdrady i fakt ten doprowadza do rozpadu małżeństwa, sąd ma podstawy do wydania wyroku stwierdzającego winę po stronie nielojalnego małżonka. Nielojalność tę należy jednak dobrze udowodnić. Częstym możliwym do wykorzystania dowodem na tę okoliczność są nagrania rozmów.
Mogą być to zarówno zapisy rozmowy małżonków (w trakcie której następuje przyznanie się do zdrady) lub zapisy rozmowy jednego z małżonków z osobą trzecią (czyli tzw. podsłuch). Co jest legalne a co nie jest?
W kwestii możliwości wykorzystania dowodów z nagrań dźwiękowych w sprawach rozwodowych – Sąd Najwyższy zajął stanowisko w wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 r. pod sygn. akt IV CKN 94/01 stwierdzając, iż wykonanie nagrań rozmów telefonicznych bez zgody jednego z uczestników rozmowy nie dyskwalifikuje całkowicie nagrania jako dowodu, jeżeli nie została zakwestionowana skutecznie autentyczność takiego materiału i jeśli nie jest to jedyny dowód wykazujący okoliczności istotne w sprawie.
Innymi słowy: jeżeli bierzemy udział w nagrywanej rozmowie (nawet jeżeli nasz rozmówca nie wyraził zgody na nagrywanie lub nie wiedział że jest nagrywany!) i ten dowód nie jest jedynym przedstawianym przez nas dowodem na wykazanie danej okoliczności – przedłożenie go uznawane jest za dopuszczalne i legalne.
Jednocześnie, na sądzie rozpoznającym sprawę, ciąży obowiązek ustalenia autentyczności dokonanego nagrania. Potwierdzenie autentyczności takiego nagrania nie będzie kłopotliwe, jeżeli strona posiada inne dowody potwierdzające nielojalność małżonka. Dowodem takim może być np. raport z czynności detektywa.
Podsłuch w samochodzie. Czy cel uświęca środki?Inaczej jest z nagraniem pochodzącym z podsłuchu, będącym zapisem rozmowy w której nagrywający nie brał udziału. Często zdarza mi się, że moi klienci nagrywają rozmowy swoich małżonków z innymi osobami. Mając przypuszczenia, że drugi małżonek dopuszcza się zdrady, pozostawiają oni urządzenia rejestrujące dźwięk np. w samochodzie, którym porusza się małżonek (i z którego prowadzi rozmowy telefoniczne). W świetle przepisów prawa karnego, uzyskiwanie informacji w taki sposób jest czynem bezprawnym.
Zgodnie z literą prawa karnego, osoba, która w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniona, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Postępowanie karne w takie sprawie jest ścigane z urzędu. Zawiadomienie o takim czynie składa najczęściej osoba, której rozmowa została podsłuchana. Społeczna szkodliwość tego czynu nie jest zazwyczaj uznawana za wysoką.
Czy sąd orzekający w sprawie rozwodowej przyjmie taki, bezprawnie zdobyty, dowód?
Z mojego doświadczenia zawodowego wynika, że sądy nie oddalają tego typu dowodów. Istotnym jednak jest aby takie nagranie nie było jedynym dowodem na okoliczność dopuszczenia się przez stronę zdrady.
Ponieważ kwestia środków dowodowych, możliwych do wykorzystania w sprawie rozwodowej, jest zagadnieniem obszernym, temat ten będzie przeze mnie kontynuowany w kolejnym wpisie. Jeżeli potrzebujesz porady w tym zakresie – zapraszam Cię na spotkanie.
